Bestanden en paden met pathlib

Scripts die met bestanden werken, lopen vaak vast op paden: een backslash op Windows en een slash op Linux, een map die nog niet bestaat, een bestandsnaam met een spatie, of een script dat alleen werkt als je het vanuit precies de goede map start. De module pathlib maakt van een pad een object met handige methodes, zodat je minder met strings hoeft te knippen en plakken en je code op elk besturingssysteem werkt.

Path-objecten

from pathlib import Path

p = Path("data") / "2026" / "verkoop.csv"
print(p)
print(p.name)
print(p.stem)
print(p.suffix)
print(p.parent)

data/2026/verkoop.csv
verkoop.csv
verkoop
.csv
data/2026

De /-operator plakt paddelen aan elkaar met het juiste scheidingsteken voor je systeem. Op Windows print p daarom data\2026\verkoop.csv. Je hoeft dus nooit zelf slashes in strings te plakken.

Andere handige eigenschappen en methodes:

Lezen en schrijven

Voor kleine bestanden zijn er twee korte methodes:

from pathlib import Path

notitie = Path("notitie.txt")
notitie.write_text("Boodschappen:\n- melk\n- brood\n", encoding="utf-8")

tekst = notitie.read_text(encoding="utf-8")
print(tekst.splitlines())
print(notitie.stat().st_size, "bytes")

['Boodschappen:', '- melk', '- brood']
29 bytes

write_text maakt het bestand aan of overschrijft het. Geef altijd encoding="utf-8" op (les 3).

Voor grotere bestanden, of om regel voor regel te verwerken, gebruik je open met with. Een Path heeft er zelf een:

from pathlib import Path

log = Path("app.log")
log.write_text("INFO start\nERROR geen verbinding\nINFO klaar\n", encoding="utf-8")

with log.open(encoding="utf-8") as f:
    for regel in f:
        if regel.startswith("ERROR"):
            print(regel.rstrip())

ERROR geen verbinding

Zo staat nooit het hele bestand tegelijk in het geheugen. with sluit het bestand netjes, ook als er een fout optreedt (meer daarover in les 21). rstrip() haalt de regeleinde-\n weg.

Toevoegen in plaats van overschrijven: p.open("a", encoding="utf-8").

Mappen maken

from pathlib import Path

uitvoer = Path("rapporten") / "2026" / "oktober"
uitvoer.mkdir(parents=True, exist_ok=True)
(uitvoer / "samenvatting.txt").write_text("klaar\n", encoding="utf-8")
print(uitvoer.is_dir())

True

• parents=True maakt ook de tussenliggende mappen (zoals mkdir -p).
• exist_ok=True voorkomt een fout als de map al bestaat.

Zoeken met glob en rglob

from pathlib import Path

for naam in ["a.csv", "b.txt", "oud/c.csv", "oud/2025/d.csv"]:
    p = Path("project") / naam
    p.parent.mkdir(parents=True, exist_ok=True)
    p.touch()

project = Path("project")
print(sorted(p.name for p in project.glob("*.csv")))
print(sorted(p.name for p in project.rglob("*.csv")))
print(sorted(str(p) for p in project.glob("*/*.csv")))

['a.csv']
['a.csv', 'c.csv', 'd.csv']
['project/oud/c.csv']

• glob("*.csv") zoekt alleen in de map zelf.
• rglob("*.csv") zoekt ook in alle submappen (recursief).
• Het resultaat is een generator (les 14); met sorted of list krijg je een lijst. De volgorde van glob is niet gegarandeerd, daarom sorteren we.

Paden ten opzichte van je script

Een veelvoorkomend probleem: je script leest config.json, en dat werkt als je het start vanuit de projectmap, maar niet als je het vanuit een andere map start. Relatieve paden zijn namelijk relatief ten opzichte van de huidige werkmap, niet van het script.

Oplossing: bouw het pad vanuit de locatie van het script zelf.

from pathlib import Path

HIER = Path(__file__).resolve().parent
config = HIER / "config.json"

__file__ is het pad van het huidige bestand. Zo werkt het script, waar je het ook start.

Uitgewerkt voorbeeld: foto's sorteren per jaar

In een map staan foto's met de datum in de naam, zoals 2025-07-14_strand.jpg. Het script verplaatst ze naar een map per jaar. Voorspel welke mappen er ontstaan.

from pathlib import Path

fotos = Path("fotos")
fotos.mkdir(exist_ok=True)
for naam in ["2025-07-14_strand.jpg", "2026-01-02_sneeuw.JPG", "notities.txt", "2025-12-24_kerst.jpg"]:
    (fotos / naam).touch()

for foto in sorted(fotos.iterdir()):
    if foto.suffix.lower() != ".jpg":
        continue
    jaar = foto.name[:4]
    doelmap = fotos / jaar
    doelmap.mkdir(exist_ok=True)
    foto.rename(doelmap / foto.name)

for p in sorted(fotos.rglob("*")):
    print(p.relative_to(fotos))

2025
2025/2025-07-14_strand.jpg
2025/2025-12-24_kerst.jpg
2026
2026/2026-01-02_sneeuw.JPG
notities.txt

• iterdir() geeft alles in de map, één niveau diep.
• suffix.lower() vangt ook .JPG.
• rename verplaatst het bestand. Bestaat het doel al, dan wordt het op Linux en macOS zonder waarschuwing overschreven; op Windows krijg je een fout. Controleer in echte scripts eerst met exists().
• We maken de lijst met sorted(...) vóór het verplaatsen, zodat we niet door een map lopen die we tegelijk veranderen.

Veelgemaakte fouten

• Paden aan elkaar plakken met + en "/" in plaats van / tussen Path-objecten.
• Vergeten dat relatieve paden afhangen van de werkmap; gebruik Path(__file__).resolve().parent.
• write_text op een bestaand bestand: de oude inhoud is weg.
• FileNotFoundError bij schrijven: de map bestaat nog niet. Gebruik mkdir(parents=True, exist_ok=True).

Oefenen

Oefening 1. Gegeven p = Path("verslagen/2026/q3-cijfers.xlsx"). Wat geven p.stem, p.suffix, p.parent.name en p.with_suffix(".csv")?

from pathlib import Path
p = Path("verslagen/2026/q3-cijfers.xlsx")
print(p.stem, p.suffix, p.parent.name, p.with_suffix(".csv"))

q3-cijfers .xlsx 2026 verslagen/2026/q3-cijfers.csv

Oefening 2. Schrijf een functie tel_regels(map) die van elk .py-bestand in een map en alle submappen het aantal regels print.

from pathlib import Path

def tel_regels(map):
    for bestand in sorted(Path(map).rglob("*.py")):
        with bestand.open(encoding="utf-8") as f:
            aantal = sum(1 for _ in f)
        print(f"{aantal:>5}  {bestand}")

Oefening 3. Waarom faalt open("data/uitvoer.txt", "w") met FileNotFoundError, terwijl je toch een nieuw bestand wilt maken?

from pathlib import Path
uit = Path("data/uitvoer.txt")
uit.parent.mkdir(parents=True, exist_ok=True)
uit.write_text("...", encoding="utf-8")

Lab: downloads opruimen

Samenvatting

• Path maakt van een pad een object; plak paden met /, en gebruik .name, .stem, .suffix en .parent.
• read_text en write_text voor kleine bestanden, p.open() met with om regel voor regel te werken. Altijd encoding="utf-8".
• mkdir(parents=True, exist_ok=True) maakt mappen; iterdir, glob en rglob zoeken bestanden.
• Maak paden onafhankelijk van de werkmap met Path(__file__).resolve().parent.

In les 5 bekijk je lijsten, tuples en sets van dichterbij.