Control flow

Keuzes en herhalingen ken je uit de hoofdcursus. PHP heeft dezelfde bouwstenen: if, lussen en een moderne match. De grootste valkuil zit in vergelijken: PHP heeft twee soorten "is gelijk aan", en je wilt bijna altijd de strenge.

if, elseif en else

<?php
declare(strict_types=1);

$cijfer = 6.8;

if ($cijfer >= 8) {
    echo "Uitstekend\n";
} elseif ($cijfer >= 5.5) {
    echo "Voldoende\n";
} else {
    echo "Onvoldoende\n";
}

Voldoende

Vergeleken met Python:

• De voorwaarde staat tussen haakjes.
• Het blok staat tussen accolades { }. Inspringen is voor de leesbaarheid, PHP kijkt er niet naar.
• elif heet hier elseif (aan elkaar).
• Logische operatoren zijn && (en), || (of) en ! (niet). PHP kent ook and/or, maar die hebben een verrassende voorrang; gebruik ze niet.

$leeftijd = 17;
$heeftToestemming = true;
if ($leeftijd >= 18 || $heeftToestemming) {
    echo "Je mag meedoen.\n";
}

Vergelijken: == versus ===

Voorspel deze uitkomsten:

var_dump(1 == "1");     // ?
var_dump(1 === "1");    // ?
var_dump(0 == "");      // ?
var_dump(null == false);// ?

bool(true)
bool(false)
bool(false)
bool(true)

Met == probeert PHP de twee kanten eerst gelijk te maken. De regels daarvoor zijn ingewikkeld en zijn in PHP 8 nog veranderd. Met === hoef je niets te onthouden: verschillend type is altijd ongelijk.

match

match kiest een waarde op basis van een uitdrukking. Het lijkt op match in Python 3.10, maar is eenvoudiger: het geeft een waarde terug.

$dag = "za";
$soort = match ($dag) {
    "ma", "di", "wo", "do", "vr" => "werkdag",
    "za", "zo" => "weekend",
};
echo $soort . "\n";   // weekend

• match vergelijkt strikt (===).
• Meerdere waarden scheid je met komma's.
• Komt geen enkele tak overeen, dan krijg je een UnhandledMatchError. Wil je een standaardwaarde, gebruik dan default.

Een handig patroon is match (true), waarbij elke tak een voorwaarde is:

$cijfer = 7.4;
$oordeel = match (true) {
    $cijfer >= 8   => "uitstekend",
    $cijfer >= 5.5 => "voldoende",
    default        => "onvoldoende",
};
echo $oordeel . "\n";   // voldoende

PHP heeft ook nog het oudere switch. Dat vergelijkt los (==) en heeft break nodig; in nieuwe code is match bijna altijd duidelijker.

Lussen

for

for ($i = 1; $i <= 3; $i++) {
    echo "Ronde $i\n";
}

De drie delen tussen de haakjes zijn: beginwaarde; voorwaarde om door te gaan; wat na elke ronde gebeurt. $i++ betekent "tel 1 op". Dit is hetzelfde als for i in range(1, 4) in Python.

while

$saldo = 100;
$jaren = 0;
while ($saldo < 150) {
    $saldo *= 1.05;
    $jaren++;
}
echo "Na $jaren jaar is het saldo " . number_format($saldo, 2, ',', '.') . "\n";

Na 9 jaar is het saldo 155,13

foreach

Om alle elementen van een array langs te lopen gebruik je foreach. Dat is de PHP-versie van for x in lijst:

$namen = ["Sam", "Noor", "Daan"];
foreach ($namen as $naam) {
    echo "Hallo $naam\n";
}

Arrays bespreken we uitgebreid in de volgende les.

break stopt een lus, continue springt naar de volgende ronde, net als in Python.

Uitgewerkt voorbeeld: cijferrapport

<?php
declare(strict_types=1);

$cijfers = [8.1, 5.2, 6.7, 9.0];
$voldoendes = 0;

foreach ($cijfers as $cijfer) {
    $oordeel = match (true) {
        $cijfer >= 8   => "uitstekend",
        $cijfer >= 5.5 => "voldoende",
        default        => "onvoldoende",
    };
    if ($cijfer >= 5.5) {
        $voldoendes++;
    }
    echo "$cijfer: $oordeel\n";
}
echo "Voldoendes: $voldoendes van " . count($cijfers) . "\n";

8.1: uitstekend
5.2: onvoldoende
6.7: voldoende
9: uitstekend
Voldoendes: 3 van 4

Zie je dat 9.0 als 9 wordt getoond? PHP laat bij het omzetten van een float naar tekst overbodige nullen weg. Wil je altijd één decimaal, gebruik dan number_format($cijfer, 1).

Typische fouten

Oefeningen

Oefening 1. Wat toont dit, en waarom?

$invoer = "0";
if ($invoer) { echo "ja\n"; } else { echo "nee\n"; }

Oefening 2. Schrijf met match een omzetting van een maandnummer (1–12) naar een seizoen (winter: 12, 1, 2; lente: 3–5; zomer: 6–8; herfst: 9–11).

$maand = 4;
$seizoen = match ($maand) {
    12, 1, 2 => "winter",
    3, 4, 5  => "lente",
    6, 7, 8  => "zomer",
    9, 10, 11 => "herfst",
};
echo $seizoen . "\n";   // lente

Oefening 3. Print met een for-lus de tafel van 7 (1 x 7 = 7 tot en met 10 x 7 = 70).

for ($i = 1; $i <= 10; $i++) {
    echo "$i x 7 = " . ($i * 7) . "\n";
}

Lab: cijferrapport met match

Samenvatting

• if/elseif/else met haakjes en accolades; &&, ||, !.
• Gebruik === en !==: geen typeomzetting, geen verrassingen.
• match geeft een waarde terug, vergelijkt strikt en kent default.
• for, while en foreach werken zoals je uit Python kent, met een andere schrijfwijze.

Volgende les: arrays, de belangrijkste datastructuur van PHP.